fbpx

پر فېسبوک د دې شيانو له خپرولو ډډه وکړئ

په نړۍ کې تر ٢ بيليونه زيات کسان فېسبوک کاروي. خو زيات شمېر خلک له دې نه وي خبر، چې فېسبوک او دا ډول نورې ټولنيزې رسنۍ د کاروونکو شخصي معلومات راغونډوي. په دې کې ځينې شيان بيا تر ځينو وېبپاڼو محدود وي خو ځينې بيا مخکې نورو وېبپاڼو ته هم رسي، خو د ټولنيزو رسنيو کاروونکو ته پکار دي، چې له ځينو شيانو خپرولو څخه ډډه وکړي. ځکه کېداى شي ځينې عادي پوسټونه تاسې ته ډېر تاوان درورسوي.

د کورنيو اړيکو په اړه څه مه خپروئ

ځينې کسان د خپلې کورنۍ يا هم له خپلې مېرمنې سره د اړيکو په اړه په ټولنيزو رسنيو پوسټونه کوي، هېڅ کله خپل شخصي ژوند له نورو خلکو سره مه شريکوئ، خپل شخصي معلومات تر خپل ځان محدود وساتئ، که نه وي خپل نږدې خپلوان به له لاسه ورکړئ.

د غمژنو پېښو سيلفيان

ځينې پېښې يا ځايونه داسې وي چې هلته بايد سړى ډېر غلى وي، د چا جنازه، يا بله داسې کومه پېښه کې هېڅ کله داسې سيلفيان مه اخلئ چې پکې خاندئ يا مسکي ياست، له دې کاره ډډه وکړئ. همدا راز په مذهبي ځايونو کې هم له سيلفي اخيستو څخه ډډه وکړئ.

غېر قانوني کارونه

هېڅ کله داسې کوم کار مه کوئ چې د قانون خلاف وي، لکه د موټر چلونې پر وخت په موبايل خبرې کول او بيا د هغې عکس خپرول، همدا راز له وسلو سره عکسونه خپرول، ځکه دا تاسې ته تاوان دررسولى شي.

غېر اخلاقي تبصرې

هېڅ کله په ټوکو کې هم چاته غېر اخلاقي يا بېځايه تبصرې مه کوئ، په دين، سياست او نورو حساسو موضوعاتو باندې هېڅ کله هم بې ځايه تبصرې مه کوئ، که داسې وکړئ نو کېداى شي سبا له لوى مشکل سره مخ شئ.

د خپل کار په اړه ګيلې

کېداى شي چې ستاسې د دفتر ملګري تاسې سره په فېسبوک کې نه وي ملګري، خو بيا هم داسې هېڅ کله مه کوئ چې د خپل دفتر د همکارانو يا هم د دفتر د رييس په اړه ګيلې په ټولنيزو رسنيو خپرې کړئ، نو د خپل کار په اړه چې هر څومره ستونزې لرئ، هغه تر ځان محدودې وساتئ او ټولنيزو رسنيو ته يې مه راوباسئ.

مهم اسناد

هېڅ کله مهم اسناد په ټولنيزو رسنيو مه خپروئ، لکه تذکره، پاسپورټ، د موټر چلونې لايسنس او نور شيان، ځينې وخت يو کس د يوه څيز په ترلاسه کولو پسې ډېر خوار شي، نو بيا چې يې ترلاسه کړي، ژر يې عکس په فېسبوک کې خپور کړي، چې دې سره ستاسې شخصي معلومات نورو ته رسېږي، نو څومره چې خپل شخصي معلومات تر ځان محدود وساتئ، دومره به په ګټه کې ياست.

د ګران بيه ډاليو او شيانو پېرل

هېڅ کله د ګران بيه ډاليو يا شيانو په اړه په فېسبوک کې څه شى مه خپروئ، ځکه که يوې خواته به ځينې خلکو ته داسې تاوان ورسوئ چې هغوى دغه هومره ګران بيه شيان نه شي اخيستى، نو هغوى به يو ډول له خپګان سره مخ شي، خو کېداى شي ځينې خلک د دې شيانو د غلا فکر هم وکړي، که دا هم ونه شي نو له دې داسې ښکاري چې انسان د خپل ځان بېځايه نمايش کوي. په ياد وساتئ چې تاسې په فېسبوک کې هر شى خپروئ، دا د تل لپاره نه ډيليټ کېږي، نو دا ډول شيان تر ځان محدود وساتئ او په ټولنيزو رسنيو کې يې له خپرولو ډډه وکړئ.

ژباړه : رحمت ديوان